Veel mensen die voor het eerst met ons werken zeggen ergens in het proces wel eens: "Ik wist eigenlijk niet goed wat ik kon verwachten, maar ik ben zo blij met jou!"

Logisch, want wat doet een architect nu precies? Is dat niet voor grote projecten? En wat is het verschil met een interieurarchitect, of met de aannemer, die kan toch ook bouwen wat je wilt? In deze blog geef ik antwoord op je meest prangende vragen.

Eerst even de rollen op een rij, volgens het boekje

Een architect houdt zich bezig met het gebouw zelf: hij of zij ontwerpt de structuur, heeft een beeld bij de constructie, de ruimtelijke indeling en alles wat daarmee samenhangt. Denk aan een heel nieuw gebouw, maar ook aan bouwkundige verbouwingen, zoals een uitbouw, een dakkapel, het weghalen van muren of een grotere verbouwing waarvoor een vergunning nodig is. De architect maakt daarvan ontwerpen en tekeningen op schaal, vraagt de benodigde vergunningen aan en bewaakt of het plan ook echt uitvoerbaar is, binnen het door jou opgegeven budget.

Een interieurarchitect werkt vanuit de binnenkant. Niet alleen "de aankleding", maar de vraag: hoe leeft iemand hier? Wat heeft deze ruimte nodig om prettig, functioneel en persoonlijk te zijn? Hij of zij ontwerpt een ruimtelijke indeling, de inrichting met je meubilair, een lichtplan, materialen en kleur, akoestiek, maatwerk, stoffering, enzovoort. Vaak gaat het daarbij over dingen die je zelf niet zo snel bedenkt, zoals looplijnen, verhoudingen, wat er gebeurt als de zon 's middags naar binnen schijnt, de balans tussen alles, rustpunten, en zo verder.

Een aannemer voert uit. Hij bouwt, organiseert de vaklieden en bewaakt de planning. Maar hij ontwerpt het niet. Vraag jij een uitbouw van 3 meter, dan krijg je dat, zonder dat er een vraag wordt gesteld hoe je die gaat gebruiken. Een interieurarchitect had je die vraag wel gesteld, veel architecten ook, waarbij ze ook rekening houden met het daglicht in je huis, of wat jouw uitbouw betekent voor je buren. Kortom, ontwerpers gaan wat dieper in op de 'waarom'-vraag, waardoor je een plan krijgt dat ook echt past bij jou, jouw huis en je budget.

Een vierde categorie zijn de verschillende interieurontwerpers. Zoals stylisten, interieurvormgevers en interieurontwerpers: het zijn de mensen die je hele interieur kunnen vormgeven en stylen, maar omdat het geen officiële titels zijn zoals architect en interieurarchitect, kun je het beste per persoon bekijken of hun aanpak, ervaring en portfolio past bij jouw vraag.

Kort samengevat: de architect of interieurarchitect denkt vooruit, de aannemer bouwt, en jij hoeft dat niet allemaal zelf te coördineren. Voordat nu heel bouwend en ontwerpend Nederland over me heen valt: er zijn uitzonderingen. Sommige interieurarchitecten maken betere huizen dan sommige architecten, en sommige aannemers denken goed met je mee of werken samen met ontwerpers. Maar zoals altijd bevestigen uitzonderingen de regel.

Opgeleid als architect én interieurarchitect én ben ik zelf een uitzondering

Mijn hart gaat sneller kloppen van opdrachten waarin ik bouwkundige ingrepen mag combineren met de mooiste afwerking. Een goed interieur heeft per definitie een bouwkundige basis; denk aan de locatie van je inbouwspots, de ruimte die je gordijnen nodig hebben, tegelwerk dat je kunt uitlijnen: het zijn de details die zorgen voor rust en een kloppend geheel.

Ik kijk naar jouw opgave met twee petten op: als interieurarchitect hoe je een ruimte gebruikt en ervaart, en als architect hoe ik de ruimte kan maken, effectief, prachtig en binnen je budget. En dat begint met luisteren. Echt goed luisteren, naar wat je wilt, maar ook naar hoe je leven eruitziet, of eruit gaat zien in de toekomst. Begrip voor je budget, en kennis van wat je huis toelaat. Want wat je wilt en wat het beste bij je past, is niet altijd precies hetzelfde. Die vertaalslag is een groot deel van ons werk.

Afhankelijk van je vraag kan onze begeleiding het volgende inhouden:

• Je woonwensen scherp krijgen en prioriteren
• Schetsen maken en de ruimtelijke mogelijkheden verkennen, waarbij de mogelijkheden die je zelf niet had gezien de absolute meerwaarde zijn
• Een ontwerp helemaal uitwerken, met precieze maatvoering voor je interieur en alle techniek
• Materialen, kleuren en maatwerkmeubilair selecteren en specificeren
• Een omgevingsvergunning aanvragen en dat traject begeleiden
• Offertes van aannemers opvragen, vergelijken en vertalen naar een onderbouwd advies voor een keuze
• Aanwezig zijn bij besprekingen met de aannemer, zodat jij niet alleen staat
• Tussentijds meekijken tijdens de uitvoering en bijsturen waar nodig

Je hoeft dus niet zelf alle gesprekken te voeren, de juiste vragen te stellen of te weten wat een 'redelijke prijs' is voor iets waar je nog nooit mee te maken hebt gehad. Dat is precies waar wij het verschil maken.

En wanneer heb je een architect nodig?

Er zijn situaties waarbij professionele begeleiding bijna altijd loont.

Je mist een totaalplan. Als je verbouwt zonder samenhangende visie, neem je beslissingen op losse onderdelen. De ene keuze sluit niet aan op de volgende, je stuurt bij, en uiteindelijk geef je meer uit dan nodig was, terwijl het resultaat je toch niet helemaal bevalt. Wij helpen je om dat te voorkomen door vooraf helder te krijgen wat je wilt, en we maken een totaalontwerp om daar te komen.

Je hebt een omgevingsvergunning nodig, soms voor een uitbouw, meestal voor een constructieve wijziging zoals een doorbraak, en helemaal als je in een monument of beschermd stadsgezicht woont. Dit vraagt om specifieke tekeningen, allerlei documentatie en kennis van de regelgeving.

Je huis vraagt om een ruimtelijk plan. Denk aan kleine ruimtes waardoor je niet kunt wonen zoals je wilt, of juist het tegenovergestelde: een veel te grote ruimte of een huis met een onhandige indeling. Een goed ontwerp maakt het verschil. Iemand die ruimtelijk kan denken en je kan helpen om dat voor je te zien, toont je oplossingen die je zelf niet had bedacht. Dat iets mooier wordt dan mensen zelf hadden kunnen bedenken, is een van de mooiste momenten in ons werk.

Je wilt niet alleen staan en op iemand terug kunnen vallen. Verbouwen is een intensief traject. Er zijn veel beslissingen te nemen met partijen die je nog maar net kent, je raakt het overzicht kwijt van alle aspecten van je verbouwing, en er zijn momenten waarop je het even niet meer weet. Wij zijn dan je ankerpunt: we bewaken het overzicht, adviseren eerlijk en staan naast je.

Architecten zijn toch heel duur?

Dit horen we regelmatig, net als dat we heel eigenwijs zouden zijn, onredelijk, en doen wat we zelf willen. Ze zullen er vast zijn, maar geloof me als ik zeg dat de meeste architecten echt het beste voor jou willen. Natuurlijk kost goed advies geld, en het is lastig om dat vooraf al uit te geven, terwijl je nog weinig weet.

Maar bekijk het eens vanaf de andere kant.

Een verbouwing zonder plan leidt bijna altijd tot bijsturen tijdens de uitvoering, en bijsturen tijdens de uitvoering is per definitie heel duur. Een muur die alsnog anders moet, een vloer die niet past bij de keuken die later anders werd, een aannemer die zijn eigen interpretatie maakte van iets wat nooit goed was uitgedacht en wat hersteld moet worden: het zijn kosten die je kunt voorkomen door wél die voorbereiding te doen.

Daarnaast is een goed ontwerp precies passend, niet te veel en niet te weinig. Een architect kan met een slim ontwerp zichzelf al terugverdienen, als je van plan was met je eigen idee naar een aannemer te stappen.

En tot slot, vergis je niet in de tijd die het kost om het allemaal zelf uit te zoeken en voor te bereiden. En de slapeloze nachten van de stress omdat je aan alles begint te twijfelen. Je kunt kijken naar advieskosten als een kostenpost, of als een hele slimme investering.

Hoe begin je?

Veel van onze ontwerptrajecten beginnen met een Stoel aan Tafel schetsgesprek. Dit is een schetsgesprek bij jou thuis of online, van ongeveer twee uur, met schetspapier op tafel en ruimte voor al jouw vragen. We brengen je wensen in kaart, kijken samen naar de mogelijkheden en vertalen dat direct naar eerste schetsen. Het resultaat: concrete ideeën, een verslag van alles wat we hebben besproken en een goed gevoel van wat er mogelijk is.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een architect en een interieurarchitect? Een architect richt zich op het gebouw zelf: de structuur, de constructie en de ruimtelijke indeling. Een interieurarchitect richt zich op hoe je een ruimte van binnenuit gebruikt en beleeft: indeling, licht, materialen en maatwerk.

Wanneer heb je een architect of interieurarchitect nodig bij een verbouwing? Vooral wanneer je een omgevingsvergunning nodig hebt, wanneer je huis om een doordacht ruimtelijk plan vraagt, of wanneer je niet alleen wilt staan in een intensief verbouwtraject.

Is een architect inschakelen duur? Goed advies kost geld, maar voorkomt vaak duurdere fouten tijdens de uitvoering. Een doordacht ontwerp is precies passend en kan zichzelf op die manier terugverdienen.

Ik ben Janita Stoel, architect en interieurarchitect bij Studio Stoel in Kampen. Al meer dan 15 jaar help ik particulieren hun verbouwing en interieur, van de eerste schets tot de oplevering.

Geen ingewikkelde taal, wel eerlijk advies over wat wél en niet werkt.